لزوم حضور یا عدم لزوم حضور زن در اجتماع ، قعالیتهای گوناگون او در اجتماع از جمله مسائلی است که ارتباط نزدیک با مسئله حجاب دارد . در نگاه آغازین ، شاید طرح این بحث زاید به نظر آید و چنین پنداشته شود که لزوم حضور زن در اجتماع و شرکت او در صحنه های مختلف اجتماعی و سیاسی تردید بردار نیست . اما توجه به آراء و اندیشه های عالمان و نیز داوریهای برخی از قشرهای جامعه ، این پندار را ناصواب می نمایاند .

در هر حال ، گویا لزوم و وجوب حجاب ، بهترین و محکمترین دلیل حضور زن در اجتماع است . چون حجاب و لزوم تستر زن در مقابل نامحرم و در ارتباط با اجنبی است . و روشن است که اگر زن می بایست در گوشه ای به دو از انظار ، نگاه داشته شود و حضور در عینیت جامعه نداشته باشد از این لزوم تستر به گستردگی و حساسیت سخن گفتن ، چه معنایی داشت ؟

از این آیه الهی مطلب یاد شده را به روشنی توان دریافت :

« انما المومنون الذین امنوا بالله و رسوله و اذا کانوا معه علی امر جامع لم بذهبوا حتی یستاذنوه.» ( سوره نور آیه 63)

ترجمه : مومنین ، کسانی هستند که به خدا رسول ایمان آورده و در مسائل و امور اجتماعی ، مشارکت نموده و ترک نمی کنند ، مگر اینکه اجازه بگیرند .

استاد جوادی آملی در تفسیر ( امر جامع ) می نویسد : « امر جامع ، همان مسائل جمعی یک نظام است مثلا جریان نماز جمعه یک امر جامع است . تظاهرات علیه طغیان و استکبار ، حضور در انتخابات ؛ تایید رهبر و مسئولین اسلامی ؛ تایید خدمتگزاران راستین ، امر به معروف عمومی و نهی ازمنکر جمعی و صدها نمونه از این قبیل همه امور جامع هستند . لذا خداوند در این بخش از قرآن می فرماید . مومنین راستین کسانی هستند که هیچ امر جامع رهبرشان را تنها نگذارند ( زن در آئینه جلال و جمال ص 292)

ملاحظه می کنیم اطلاق آیه به گونه ای است که این حکم برای زن و مرد ( هر دو ) قابل اجرا است .

چنانکه دیدیم قرآن کریم ، در جمله ای کوتاه که  ابعادی وسیع و مفهومی گسترده دارد ، به این نکته تاکید ورزیده است . در آیه ای دیگر می خوانیم :

« ... و عاشروهن بالمعروف فان کرهتموهن فعسی آن تکرهوا شیئا و یجعل الله فی خیرا کثیرا »

( سوره نساء آیه 19)

برخی از مفسران ، این آیه را نیز دلیل بر جواز حضور زن در اجتماع دانسته اند .

استاد جوادی آملی می نویسد : « اما در این بخش ، قرآن ما را متوجه کرده و می فرماید : با زنها معاشرت نیک داشته باشید و زن را چون مرد در مجامعتان راه دهید و اگر خوش آیندتان نیست که آنها در مجامعتان شرکت کنند این کار ناخوشایند را بکنید چرا که ممکن است خیر فراوانی در آن باشد و شما نمیدانید ( زن در آیننه جلال و جمال ص 369 )

بر آنچه از این دو آیه استفاده شد ، روایتی نیز به روشنی دلالت دارند : آنگاه که عمر به یکی از همسران پیامبر در مورد خروجش از منزل اعتراض می کند ؛ در پاسخ این اعتراض ، حضرت فرمودند : خداوند به شما اجازه داده که برای بر آورده شدن نیازهایتان از منزل خارج شوید .

 ( الحجاب : مودودی ص 314 باب 327)

بر اساس آنچه از این آیات و روایت ، بهره گرفتیم این کلام پیامبر که به حضرت علی فرمودند : ای علی ! بر زنان اقامه نماز جمعه و نماز جماعت و اذان و اقامه لازم نیست .

باید در حد رخصت باشد نه عزیمت ، بدین معنا که الزام از زن گرفته شده است و روایت در جهت بیان عدم وجوب و تجویز عدم شرکت است در مقابل بیانات صریح و تندی که لزوم شرکت در جمعه و جماعات را می رساند .

در مورد نماز جماعت ، آنچنان اهمیت داده شده که پیامبر اکرم برای جلوگیری از نفاق منافقان فرمان می دهد : کسانی را که در نماز جماعت شرکت نمی کنند و تدریجا قصد توطئه و تضعیف اسلام را دارند و نیز آنها را که دسترسی به نماز جماعت دارند ولی نماز جماعت را گرامی نمی دارند و در آن شرکت نمی کنند ، تعزیر کنید بدین شکل که خانه های آنها را بر سرشان خراب کنید . براین اساس ، شرکت در نماز جماعت و جمعه لازم و ضروری است از آنجائیکه این تکالیف همراه با دشواری و مشقت است الزام از زن برداشته شده نه اینکه اگر مشقتها را بر خود هموار ساخت و در نماز جماعت یا جمعه شرکت جست پذیرفته نباشد یا اجر نداشته باشد .

منبع : حجاب از دیدگاه قرآن و سنت نوشته فتحیه فتاحی زاده فصل هشتم پوشش زن در اجتماع